Nederland raakt verder achterop met innovatie

De Nederlandse economie raakt meer en meer achterop bij andere landen als het gaat om innovatie.

Zo is de Nederlandse positie verder verslechterd in de internationale vergelijking van de hoeveelheid geld die bedrijven uitgeven aan onderzoek en ontwikkeling. Ook in de ranglijst van de omzet die wordt behaald met innovatieve producten en diensten zakt Nederland terug.

Dat blijkt uit het onderzoek ‘Het Nederlandse ondernemingsklimaat in cijfers, 2011’ van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het jaarlijkse onderzoek naar het Nederlandse ondernemingsklimaat in internationaal perspectief wordt vandaag gepubliceerd. Het CBS voert de studie uit in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I).

Industrie laat het afweten
Het geringe innovatieve vermogen van de Nederlandse economie is sinds de start van het onderzoek van het CBS in 2006 een punt van zorg geweest. Ondanks inspanningen van opeenvolgende kabinetten zijn zowel absoluut, ten opzichte van de periode 2001-2005, als relatief, in vergelijking met 19 andere landen, de scores op deze voor de economie zo belangrijk geachte indicator achteruitgegaan.

Het Nederlandse bedrijfsleven gaf in 2009 — het laatste waar waarvoor het CBS een vergelijking geeft — minder dan 1% van het bruto binnenlands product (bbp) uit aan research en development (R&D). Het laat daarmee alleen Spanje, Hongarije, Italië en Polen achter zich.
Vooral de Nederlandse industrie laat het afweten. Het gat met de koplopers wordt steeds groter, stelt het CBS. Zo geeft de industrie in de Verenigde Staten meer dan 10% van de toegevoegde waarde uit aan R&D. In Nederland is dat slechts 5 à 6%. De omzet die de Nederlandse industrie behaalt met technologisch nieuwe en verbeterde producten lag in 2008 met 12% lager dan in 2004 en 2006. Duitsland is koploper; daar komt 30% van de omzet uit innovatie.

Meer risico genomen
‘Het is noodzakelijk dat bedrijven zelf ook meer investeren in de zoektocht naar nieuwe producten en diensten’, laat minister Maxime Verhagen (CDA) van EL&I weten. Het kabinet wil de uitgaven voor R&D verhogen naar 2,5% van het bbp. ‘Om dat te bereiken hebben we een radicaal nieuw innovatiebeleid ingezet’, aldus Verhagen. ‘We stoppen met het gieteren van subsidies. Hoewel daar ongetwijfeld mooie dingen uit voort zijn gekomen, konden we dat onvoldoende vaststellen.’
Tegenover de teruggang bij innovatie verbeteren de scores voor ondernemerschap. Nederlanders zijn sinds de start van het onderzoek in 2006 vaker zelfstandig ondernemer geworden of hebben nieuwe bedrijven opgericht.
Keerzijde is dat meer nieuwe bedrijven hun poorten weer moeten sluiten. ‘Er lijkt iets meer risico genomen te worden bij het starten van een nieuw bedrijf of het kiezen voor zelfstandig ondernemerschap dan enkele jaren geleden’, schrijft het CBS.